De samenhang van Sentinel en Defender in een Security Operating Model

We zijn ons er inmiddels bewust van: cyberdreigingen worden steeds geavanceerder. Alleen security-tooling voldoet niet meer. Het gaat er juist om hoe je die tooling in je security-organisatie en processen toepast. Voor CISO’s en TISO’s die beslissingen moeten nemen, is het belangrijk om niet alleen te weten wat Sentinel en Defender doen, maar ook hoe je deze combineert binnen een Security Operating Model. Dan hebben we het over de rollen, processen, respons, detectie, governance én organisatiebreed inzicht.

Met Albertho Bolenius, CISO bij Innvolve

Wat is Microsoft Sentinel (SIEM/SOAR)?

Microsoft Sentinel is een cloud-native SIEM- en SOAR-oplossing van Microsoft, dat wordt gehost in Azure. SIEM staat voor Security Information and Event Management, SOAR voor Security Orchestration, Automation, and Response. Sentinel verzamelt logdata, events en alerts uit vele bronnen. Denk aan netwerken, endpoints, applicaties en cloud workloads. Met behulp van machine learning en AI worden afwijkingen en dreigingen opgespoord.

Dit biedt mogelijkheden voor automatisering, zoals playbooks en workflow automation. Maar ook voor onderzoek, forensics, incident response, threat hunting en samengestelde dashboards voor monitoring.

De grootste voordelen van Microsoft Sentinel zijn:

1. Schaalbaarheid
2. Overzicht en centralisatie
3. Proactieve detectie van en response op cyberdreigingen
4. Flexibiliteit

Wat is Microsoft Defender (XDR/Cloud-Security/Endpoint)?

Microsoft Defender is een verzamelnaam voor verschillende security-oplossingen binnen de Microsoft-stack. Het bestaat bijvoorbeeld uit onderdelen gericht op het beveiligen van (1) identities, (2) endpoints, (3) workloads en (4) netwerken. Dan hebben we het over de oplossingen:

Defender for Endpoint. De beveiliging van devices als laptops en telefoons, de detectie van malware/ransomware, de reactie op endpoint-incidenten én prioriteitstoewijzing in beveiligingsaanbevelingen. Daaruit bestaat het allemaal.

Defender for Cloud. Een cloud-native Application Protection Platform (CNAPP) dat workloads in de cloud beschermt. Denk aan Cloud Security Posture Management (CSPM), Cloud Workload Protection Platform (CWPP) en DevSecOps-integratie.

Defender for Identity. Identities worden gemonitord, zowel on-premises als cloud, om insider threats, lateral movement en identiteitsmisbruik te detecteren.

De grootste voordelen van Microsoft Defender:

1. Specifieke bescherming
2. Diepe integratie in het Microsoft-ecosysteem
3. Continu inzicht en verbeteringen
4. Schaalbaarheid

De samenhang in een Security Operating Model

Nu we weten wat Microsoft Sentinel en Microsoft Defender precies zijn en hoe ze bijdragen aan een veilig organisatienetwerk, kunnen we overgaan op de inrichting van deze tools in een securityorganisatie context. Het Security Operating Model.

Wat is een Operating Model?

Een Security Operating Model is de manier waarop je security tooling, processen, mensen, governance en rollen georganiseerd hebt om effectief actie uit te voeren op security dreigingen. Het gaat ook om het beheren van risico’s, het voldoen aan compliance en het verhogen van je security volwassenheid (om het maar op een mooie manier te zeggen).

Belangrijke onderdelen van een Security Operating Model, zijn:

Rollen & verantwoordelijkheden. Het aanwijzen of opleiden van een SOC-team, de IT-afdeling, DevOps, security operations en threat hunters, bijvoorbeeld

Use cases & workflows. Wat wil je dat er gebeurt bij detectie? Hoe onderzoek je dreigingen? Wie is waar eigenaar van? En het opstellen van een herstelplan

Governance & rapportage. Wie rapporteert aan wie? Over welke informatie hebben we het dan in die rapportages? En wie beslist over investeringen die gedaan moeten worden?

Technologie en integratie. Hoe werk je met SIEM, XDR en andere tools? En hoe voorkom je overlapping of gaten tussen al die oplossingen?

Blijven ontwikkelen. Learnings, evaluatie en updates zijn daar belangrijke onderdelen van.

Allemaal leuk, maar hoe implementeer je dit?

1. Defineer je use cases. Welke dreigingen wil je detecteren of mitigeren? Hier stel je prioriteiten op als het gaat om bijvoorbeeld phishing en ransomware
2. Inventariseer je bronnen. Welke endpoints, workloads, identities en cloudbronnen wil je aansluiten bij Microsoft Defender en Microsoft Sentinel?
3. Stel rollen & processen vast. Wie reageert op alerts? Wie voert threat hunting uit? Wie is eindverantwoordelijk?
4. Bouw je monitoring- & responseworkflows. Bouw automatische acties in, beschrijf handmatige escalaties en stel SLA’s op
5. Zorg voor goede dashboards & metrics. Sluit uit en visualiseer statistieken als de tijd tot detectie en reactie, en het aantal false positives en negatives. Denk ook aan de posture scores (Defender for Cloud/CSPM), identiteitsrisico’s en endpoint-gezondheid.
6. Continue evaluatie & bijsturing. Tot slot zijn incident reviews, audits en bijgehouden lessons learnt belangrijk om regels en policies bij te stellen waar nodig

Uitdagingen en best practices

Het samenbrengen van Sentinel en Defender in een operating model kent – natuurlijk - ook zo haar uitdagingen. We nemen je erin mee, zodat je weet wat je kunt verwachten als je hiermee aan de slag gaat.

1. Overschot aan alerts. Te veel is nooit goed, ook niet te veel data. Dan loop je namelijk het risico op veel false positives. Belangrijk is afstemming op relevantie en het goed instellen van drempels, filters en prioriteiten
2. Organisatorische lijnen & ownership. Wie is verantwoordelijk voor wat? Endpoint protection, cloud workloads, monitoring, respons, threat hunting... Je hebt met veel onderwerpen te maken. Daardoor loop je het risico op onduidelijkheid, waardoor reacties achterblijven of gaten vallen in je proces
3. Integratie Complexiteit. Het juist instellen van integraties, zorgen dat logs betrouwbaar zijn en dat identities, netwerken en cloud workloads allemaal meedoen. Een uitdaging op zich
4. Kosten en licenties. De twee oplossingen brengen licentiekosten, verwerkingskosten van data, trainings- en personeelskosten met zich mee, waar je rekening mee dient te houden
5. Mensen & vaardigheden. Tot slot is er sprake van vakwerk als we het hebben over threat hunting, incident response en security analyse. Dit betekent dat je de tooling niet alleen aanschaft, maar je er ook voor moet zorgen dat teamleaden de juiste skills hebben en zich blijven ontwikkelen

Hoe begin je hier eigenlijk aan?

1. Start met een pilot. Kies een specifieke use case, bijvoorbeeld ransomware of phishing, en test hoe Sentinel en Defender binnen jouw omgeving samenwerken
2. Stel duidelijke metrics en KPI’s op. Denk daarbij aan respons- en detectietijd en de devices die moeten voldoen aan bepaalde posture scores
3. Automatiseer waar mogelijk. Hierbij is het wél belangrijk om in-control te blijven. Goede policies en tests zijn daarvoor belangrijk
4. Regelmatige evaluatie. Updates van tooling en processen, incident after action reviews, lessons learned, en ga zo nog maar even door
5. Governance en compliancy. Zorg dat je security framework, wet- en regelgeving (zoals NIS2 of DORA) en interne compliance worden ondersteund door je tooling en rapportage

Conclusie

Microsoft Sentinel en Microsoft Defender zijn twee krachtige oplossingen voor security-operations. Sentinel biedt schaalbaarheid, centrale zichtbaarheid en respons- en integratiemogelijkheden. Defender richt zich – op haar beurt – op endpoints, workloads, cloud configuraties en identiteit risico's. Wanneer je deze tools niet op zichzelf gebruikt, maar in een goed ingericht Security Operating Model — met heldere rollen en processen, workflows, metrics, goede integratie en continue bijsturing — dan haal je er veel meer waarde uit. Sneller detecteren, efficiënter reageren én meer compliant.

Meer weten over dit onderwerp of wat het voor jouw organisatie kan betekenen en zal kosten? Wij kijken heel graag eens met je mee, gewoon laagdrempelig met een kop koffie. Neem contact met ons op.